login

“We bevinden ons in een overgang van de oude naar de nieuwe wereld”

Volgens futuroloog Paul Ostendorf zitten we middenin een nieuwe technologische revolutie die steeds sneller gaat. Die revolutie gaat grote consequenties hebben voor bedrijven: want wie niet meedoet, delft het onderspit. En grote consequenties zijn er bovendien voor de werkgelegenheid. Want slimme computers en machines nemen steeds meer het werk van mensen over.

“Laten we eerst even een stuk teruggaan in de geschiedenis”, zegt Ostendorf aan het begin van het gesprek. “Als je dat doet, dan valt op dat in de loop der eeuwen steeds minder mensen met hun handen zijn gaan werken. Toen we nog een landbouwsamenleving waren, deed negentig procent van de mensen fysieke arbeid. Op dit moment is dat nog maar twintig procent van de beroepsbevolking. Die erosie van fysieke menselijke arbeid gaat steeds verder.”

Ten tijde van de industriële revolutie waren er minder boeren nodig om dezelfde productie te realiseren, schetst Ostendorf. “De boeren kregen vervolgens werk in de industrie. Een vlucht van arbeid dus van de primaire naar de secundaire sector.” Met de opkomst van robots en computergestuurde machines zie je banen in de secundaire sector verdwijnen. Veel mensen zoeken daarom hun toevlucht in de tertiaire, dienstverlenende sector waar nog wel werk is.”

Kunstmatige intelligentie

Maar in die dienstverlenende sector verdwijnen als gevolg van de opkomst van kunstmatige intelligentie steeds meer banen, voorziet Ostendorf. “Kunstmatige intelligentie zal een ware revolutie teweegbrengen. Computers worden zelflerend, waardoor het laatste stukje onderscheidend vermogen van de mens – de creativiteit – wordt overgenomen. Daardoor gaat laaggeschoold werk én hooggeschoold werk verdwijnen. De baan van een radioloog of advocaat wordt vervangen door slimme algoritmes. Maar ook de baan van bijvoorbeeld pakketbezorgers verdwijnt. Het Amerikaanse e-commercebedrijf Amazon experimenteert al met zelfrijdende bestelwagens en drones die postpakketten bezorgen.”

Geen werk meer

“Waar blijven die mensen uit de dienstverlenende sector als hun baan niet meer bestaat?” , vraagt Ostendorf zich retorisch af. “Die kunnen niet meer vluchten naar een andere sector. En dus gaat deze nieuwe technologische revolutie ertoe leiden dat een groot deel van de beroepsbevolking in de toekomst geen betaalde arbeid meer verricht.”

“Is dit morgen realiteit? Nee. Maar ik verwacht dat in de komende vijfentwintig jaar zeker vijftig procent van de huidige werknemers zijn of haar baan verliest. En die andere vijftig procent volgt in de decennia daarna. Geen enkele baan is veilig voor de toekomst.”

Nanotechnologieartificiele intelligentie art ostendorf 300x225

Wat betekenen deze ontwikkelingen de komende jaren voor metalektrobedrijven? Ostendorf: “In de komende tien jaar zal elk bedrijf zijn businessmodel helemaal overhoop moeten halen. Want wie niet technologisch innoveert, overleeft niet. Je moet mee in de overgang van de oude naar de nieuwe wereld.” En de ontwikkelingen gaan snel, constateert Ostendorf. “Je ziet nu dat 3D-printing de markt verovert. Maar een nieuwe technologie, die van de nanotechnologie, dient zich al aan. Daarmee wordt het mogelijk om op atomair niveau hele complexe producten te assembleren.” Ostendorf heeft dan ook maar één advies voor de A+O-bedrijven: ga zo snel mogelijk innoveren. “Want het is een survival of the most innovative.”

Nieuwe welvaartsverdeling

Op langere termijn ontkomen we echter niet aan een discussie over een nieuwe welvaartsverdeling, stelt Ostendorf. “Door de opkomst van artificiële intelligentie en de verdere technologisering, hebben we dus steeds minder mensen nodig in het arbeidsproces. Als mensen zonder inkomen thuis zitten, kopen ze geen producten en is dat slecht voor onze economie. Daarom denk ik dat een basisinkomen op termijn onvermijdelijk wordt.”

Maar hoe gaat zo’n basisinkomen dan gefinancierd worden? Ostendorf: “Ons belastingstelsel zal op de schop moeten. De overheid haalt momenteel nog een groot deel van haar inkomen uit de belasting op arbeid. Als die arbeid niet meer bestaat, moet je op een andere manier de staatskas vullen. Bijvoorbeeld door een belasting op de overdracht van waarde. Ik denk dat dit over vijfentwintig of dertig jaar al realiteit gaat worden.”

Utopisch scenario

Soms hoort Ostendorf vanuit vakbondskringen het pleidooi om een belasting op kapitaalmiddelen, zoals robots, in te voeren om de wegvallende belasting op arbeid te compenseren. “Dat lijkt mij buitengewoon onverstandig. Daarmee zet je een rem op innovatie en gaan andere landen je links en rechts voorbij. Dat is dus echt het paard achter de wagen spannen.”

Ziet Ostendorf dit niet als een doomsday scenario, een wereld waarbij het werk door steeds minder mensen wordt gedaan? “Nee, integendeel. Ik zie het als een utopisch scenario. Weliswaar moeten we op zoek naar een nieuwe zingeving, omdat die niet langer uit arbeid komt. Maar het positieve is dat de mens steeds meer zelfvoorzienend wordt. Dat is toch een heel mooi toekomstperspectief?”

Meer informatie

Paul Ostendorf, Neoversum, telefoonnummer 06-47 51 43 33 of per e-mail Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken..