Horen, zien en – juist niet – zwijgen?

Hoe de metalektro inzet op sociale veiligheid

Sociale veiligheid een vaag thema? Niet in de metalektro. Tijdens het A+O-event Horen, Zien en (niet) Zwijgen laten zo’n honderd directeuren, HR-professionals en OR-leden zien waarom het onderwerp aandacht verdient. De verhalen zijn soms pijnlijk, de oplossingen vaak verrassend concreet.

De lichten in theater De Flint in Amersfoort doven. Het geroezemoes verstomt. In het donker zitten meer dan honderd mensen uit de metalektro. Iemand vraagt zich af: zou dit een test zijn? Hoe sociaal veilig voelen we ons eigenlijk?

Pijnlijke verhalen

Dan springt een lichtbundel aan. Op het podium zit een gespierde man met een baardje en getinte huid. Hij is lasser. Een goede lasser, maar collega’s vinden dat hij er agressief uitziet. Soms controleert iemand zijn spullen als hij in de buurt komt. “Dat doet heel veel pijn.”

Het licht verschuift naar Anja, HR-adviseur. Ze was op weg naar een leidinggevende functie. Toen werd ze zwanger. Na haar verlof blijkt de functie naar een man. Jonge moeders zouden te vaak thuisblijven. “De kans was weg, en ik voel me boos en weggezet: alsof mijn inzet al die jaren niets heeft betekend.”

Een derde werknemer is moslim. Collega’s maken opmerkingen over vrouwen met hoofddoeken en spreken over “stinkarabieren”. Gewoon geintjes, vinden ze. Maar hij durft nu zelfs niet meer naar de gebedsruimte. “Het ergste is de pijn aan mijn hart.”

Ware ervaringen

De zaal is muisstil. “Drie mensen, drie verhalen, één gevoel: ze staan er alleen voor. Niemand grijpt in”, zegt dagvoorzitter Bouchra Talidi. De verhalen worden gespeeld door acteurs, maar zijn gebaseerd op ware ervaringen. Dat maakt ze pijnlijk invoelbaar.

A+O Metalektro-directeur Asief Habiboellah reageert persoonlijk: “Deze verhalen raken mij. Ook ik wil graag zijn wie ik ben.” Hij is blij dat sociale partners in de cao afspraken hebben gemaakt om sociale veiligheid op de agenda te zetten.

Geen enkele sector kan ervan uitgaan dat het probleem niet bestaat, maakt Mariëtte Hamer duidelijk. De regeringscommissaris seksueel grensoverschrijdend gedrag en seksueel geweld weet: “Bedrijven waar niets voorkomt bestaan niet.” Grensoverschrijdend gedrag tast zelfvertrouwen aan, leidt tot ziekteverzuim en zorgt ervoor dat mensen vertrekken. “Elkaar zien, erkennen, respectvol met elkaar omgaan: dat is de kern van samenleven én van samenwerken.”

Harde cijfers

Hoe maak je dat concreet? Grace Deckers van ASML vertelt over surveys, luistersessies en inclusief leiderschap. Teams maken hun eigen afspraken over hoe ze met elkaar willen omgaan. Wendi Ros van Royal Kaak laat zien dat sociale veiligheid ook meetbaar is. Het bedrijf ontwikkelde met de Radboud Universiteit een tool om werkgeluk in kaart te brengen. “Factoren als sociale veiligheid zijn niet zacht. Wel minder zichtbaar.” Het resultaat van meten en beleid voeren? Het ziekteverzuim lag bij Royal Kaak afgelopen jaar flink lager dan het Nederlandse gemiddelde.

Eerlijk verhaal

Asief Habiboellah – Directeur A+O Metalektro

Tijdens interactieve dilemma’s blijkt hoe verschillend de zaal naar sociale veiligheid kijkt. Kun je bij de invoering van AI beter snél beslissen of medewerkers uitgebreid betrekken? Of: zorgen goede teamprestaties ervoor dat je signalen mist? Inge Lemmink, HR-adviseur bij Novastruct, is realistisch: “Het eerlijke verhaal is dat je in de praktijk soms iets over het hoofd ziet.”

Tijd voor de ondertekening van het Manifest Sociale Veiligheid Metalektro door de sociale partners: FME, FNV, CNV, De Unie en VHP2. De handtekening is zeker geen eindpunt. “Sociale veiligheid is geen kwestie van een vinkje zetten”, benadrukt Habiboellah. “Het vraagt permanente aandacht, en A+O ondersteunt bedrijven daarbij.”

Aan de slag!

Aan de dinertafels blijkt dat het niet bij mooie woorden blijft. Tom Joosten, research scientist en MT-lid bij Datawell weet wat hij gaat doen: “Wat ik vandaag heb gehoord, ga ik in ons managementoverleg vertellen.” Hij wil zelf de oZone-cursus over sociale veiligheid volgen en daarna kijken of die ook geschikt is voor collega’s.

Fatiha Msallak, compliance manager bij JTEKT Sales Europe, ziet het risico dat sociale veiligheid naar de achtergrond verdwijnt. “Ik wil zorgen dat het in beeld blijft.” JTEKT heeft al een code of conduct, trainingen en een anonieme meldtool: “If you see something, say something.”

En Inge Lemmink vat de belangrijkste les samen: “Speak up!” Niet alleen degene die het gedrag vertoont of ondergaat, maar juist ook de omstander heeft een rol. “Door elkaar te vertellen wat je niet prettig vindt, kun je het klein houden.”

De drie monologen waarmee de dag begon, krijgen daarmee een antwoord. Horen. Zien. En vooral: niet zwijgen!

Zelf aan de slag met sociale veiligheid?

• Bekijk welke trainingen en tools van A+O Metalektro jouw bedrijf helpen om sociale veiligheid te versterken.
• Vind inspiratie op de terugblikpagina van Horen, Zien en (niet) Zwijgen met foto’s, de aftermovie en tips.
• Lees het Manifest Sociale Veiligheid Metalektro.

Blijf op de hoogte!

Meld je aan voor onze nieuwsbrief en ontvang als eerste nieuws over de sector.